Nitelik bir şeyin nasıl olduğunu ifade eder. Renk sertlik sıcaklık tat acılık tatlılık adil oluş cesur oluş bilge oluş gibi özellikler nitelik alanına girer. Nitelik sorusu nasıl sorusuyla açılır ve cevabı sayıya indirgenemez. Kırmızı olmak sıcak olmak iyi olmak doğru olmak gibi yüklemler nesnenin varoluş tarzına ilişkin bir belirleme yapar fakat ölçülebilir bir çokluk bildirmez. Bu nedenle nitelik daha çok anlam değer ve biçim ile ilişkilidir.

Nicelik bir şeyin ne kadar olduğunu ifade eder. Uzunluk ağırlık sayı miktar hacim süre mesafe adet gibi belirlemeler nicelik alanına girer. Nicelik sorusu ne kadar kaç tane kaç metre kaç kilo gibi sorularla açılır ve cevabı ölçülebilir ve sayısallaştırılabilir bir çokluk verir. Nicelik nesnenin büyüklüğü ve miktarı hakkında bilgi verir fakat onun ne tür bir şey olduğu hakkında doğrudan bir anlam kurmaz.

Felsefi düzeyde bu ayrım şu sonucu doğurur. Nicelik artıp azalabilir fakat nitelik çoğu zaman değişimle birlikte özsel bir dönüşüm ifade eder. Suyun sıcaklığının artması nicel bir değişimdir fakat suyun buhar olması nitel bir değişimdir. Burada artık sadece daha fazla sıcaklık değil varlık tarzının değişmesi söz konusudur.

Dil ve düşünce açısından da benzer bir ayrım görülür. Çok demek nicel bir ifadedir iyi demek nitel bir ifadedir. Beş kitap demek nicel bir belirlemedir ilginç bir kitap demek nitel bir belirlemedir. Böylece insan zihni varlığı hem sayılabilir yönüyle hem de anlam taşıyan yönüyle kavrar.

Özetle nicelik varlığın ölçülebilir yüzünü nitelik ise varlığın anlam ve biçim kazanan yüzünü ifade eder. Bu ikisi birlikte düşünüldüğünde bir şeyin hem maddi hem de biçimsel olarak nasıl kavrandığı ortaya çıkar.